تحلیل 2021:
در سال 2021 میلادی، جایگاه ایران در سنجههای بُعد مؤسسهها پایینتر از دیگر بُعدها و در بُعدهایی همانند «برونداد دانش و فناوری»، «سرمایة انسانی و پژوهش»، و «آثار خلاقانه» بهتر از آن است. به زبان دیگر، میتوان گفت که جایگاه ایران در سنجههایی که به علم و پژوهش پیوند دارند بهتر از سنجههای وابسته به فضای کسبوکار و قانونگذاری است. نگاهی به روند جایگاه ایران در بُعدهای گوناگون نیز نشان میدهد که پیشرفت ایران در سالیان گذشته در دو بُعد «برونداد دانش و فناوری» و «آثار خلاقانه» چشمگیر بوده است.
جایگاه جهانی ایران در سالهای گذشته؛ در بُعد «مؤسسهها»، «سرمایۀ انسانی و پژوهش»، «زیرساخت»، و «پیچیدگی کسبوکار» کمابیش نزدیک است. در جایی که در بُعدهای «برونداد دانش و فناوری» و «آثار خلاقانه» پیشرفتی چشمگیر داشته است؛ به گونهای که در این دو بُعد از جایگاه نزدیک به 120 جهان در سال 2014 میلادی به جایگاه زیر 50 جهان در سال 2021 میلادی رسیده است. اگرچه رتبۀ ایران در بُعد «پیچیدگی بازار» نیز در سالهای گذشته بهبود یافته است، ولی این جایگاه چندان درخشان نیست.
با نگاه به امتیازهای ایران در سنجههای گوناگون میتوان دریافت که توانمندیهای و آسیبگاههای ایران در نوآوری کجاست. در جدول سه، این توانمندیهای و آسیبگاهها گزارش شدهاند.
توانمندیها و آسیبگاههای ایران در سنجههای ارزیابیِ «شاخص جهانی نوآوری» سال 2021 میلادی
|
توانمندیهای |
آسیبگاهها |
||
|---|---|---|---|
|
بُعد/ شاخص/ سنجه |
رتبه جهانی |
بُعد/ شاخص/ سنجه |
رتبه جهانی |
|
آموزش دانشگاهی |
9 |
پایستگی سیاسی و عملیاتی |
129 |
|
دانشآموختگان در زمینة علوم و مهندسی |
3 |
کیفیت قانونگذاری |
130 |
|
دسترسی به فاوا |
37 |
فضای کسبوکار |
125 |
|
زیرساختهای عمومی |
25 |
آسانی راهاندازی کسبوکار |
129 |
|
ساخت سرمایة ناخالص |
6 |
شرکتهای تحقیق و توسعه جهانی، میانگین هزینة سه شرکت برتر |
41 |
|
مقیاس بازار داخلی |
25 |
نرخ تعرفه، میانگین وزنی |
130 |
|
پدیدآوری دانش |
14 |
همکاری دانشگاه و صنعت در تحقیق و توسعه |
120 |
|
اظهارنامههای ثبت اختراع |
7 |
قراردادهای سرمایهگذاری مشترک/ پیمان راهبردی |
127 |
|
انتشارات علمی و فنی |
11 |
نرخ رشد تولید ناخالص داخلی در هر فرد شاغل |
119 |
|
شاخص «اچ» انتشارات استنادپذیر |
40 |
سرمایه گذاری مستقیم خارجی ، خروجی خالص |
125 |
|
خروجیهای فناوری پیشرفته و نیمهپیشرفته |
28 |
آثار چاپی، انتشارات، و دیگر رسانهها |
98 |
|
داراییهای ناپیدا |
13 |
|
|
|
اظهارنامههای ثبت علائم تجاری |
1 |
|
|
|
طرحهای صنعتی |
4 |
|
|
بررسی دادههای پیشین «شاخص جهانی نوآوری» نشان میدهد که روند جایگاه منطقهای ایران در این شاخص تا سال 2019 میلادی همواره پیشرفت داشته، ولی در سال 2020 میلادی، با یک پله کاهش، جای خود را به کشور «عربستان سعودی» داده است. این در جایی است که در سال 2021 میلادی، پیشرفت ایران در منطقه چشمگیر بوده و به جایگاه چهارم دست یافته است. گفتنی است که همة 26 کشور منطقه در این شاخص ارزیابی نمیشوند و نزدیک به 20 کشور از کشورهای منطقه در این سیاهه نیستند
