یال

شاخص‌ها


جایگاه ایران در رتبه‌بندی‌های علم، فناوری، و نوآوری »  شاخص جهانی نوآوری

شاخص جهانی نوآوری (2020)


نگارش   1399/11/08

بر پایة گزارش «شاخص جهانی نوآوری» در سال 2020 میلادی که با همکاری مؤسسۀ «وایپو»، دانشگاه «کرنل»، و مؤسسۀ «اینسید» منتشر شده است، ایران در جایگاه 67 جهان است. در این گزارش 131 کشور ارزیابی و در سیاهة پایانی رتبه‌بندی شده‌اند. بر پایۀ این گزارش، امتیاز کل ایران در این شاخص 30/89 است. این در حالی است که رتبة ایران در زیرشاخص‌های ورودی 90 و در زیرشاخص‌های خروجی 50 است. «شاخص جهانی نوآوری» آمیزه‌ای است از 80 سنجه است که برای پایش و مقایسۀ نوآوری در کشورها بکار می‌رود. این 80 سنجه در 21 شاخص و هفت بُعد دسته‌بندی شده‌اند. در جدول یک، امتیاز و رتبۀ ایران در هفت بُعد و 21 شاخص کلیدی «شاخص جهانی نوآوری» گزارش شده‌اند.

 

جدول 1. رتبۀ ایران در ابعاد و شاخص‌های گوناگون «شاخص جهانی نوآوری» سال 2020 میلادی

بُعد

رتبۀ جهانی

امتیاز

شاخص

رتبة جهانی

امتیاز

مؤسسه‌ها

120

46.6

فضای سیاسی

106

44.3

فضای قانون‌گذاری

117

44.1

قضای کسب‌وکار

125

51.4

سرمایة انسانی و پژوهش

46

36.6

آموزش

83

39.3

آموزش دانشگاهی

7

55.9

تحقیق و توسعه

48

14.5

زیرساخت

69

39.7

فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی (فاوا)

80

61.1

زیرساخت‌های عمومی

31

36.5

پایداری زیست محیطی

92

21.3

پیچیدگی بازار

108

38.8

اعتبار

77

39.2

سرمایه‌گذاری

115

25.5

مقیاس تجارت، رقابت، و بازار

107

51.8

پیچیدگی کسب‌وکار

112

17.9

کارکنان دانشی

103

17.5

پیوندهای نوآوری

100

16.4

جذب دانش

99

19.8

خروجی دانش و فناوری

59

23.0

پدیدآوری دانش

25

39.3

تأثیر دانش

86

18.3

دانش‌گستری

117

11.4

آثار خلاقانه

48

28.7

دارایی‌های ناپیدا

13

49.1

کالاها و خدمات خلاقانه

114

2.5

خلاقیت برخط

71

14.1

 

افزون بر گزارش امتیاز و رتبة کشورها در بُعدهای گوناگون، «شاخص جهانی نوآوری» دربردارندة امتیاز و رتبة کشورها در سنجه‌های ریزتر نیز هست. همان‌گونه که گفته شد، این شاخص روی هم 80 سنجة گوناگون را برای ارزیابی کشورها در هم می‌آمیزد. در جدول دو، امتیاز و رتبۀ ایران در سنجه‌های ارزیابی «شاخص جهانی نوآوری» آمده‌اند.

 

جدول 2. امتیاز و رتبۀ ایران در سنجه‌های ارزیابی «شاخص جهانی نوآوری» سال 2020 میلادی

بُعد و سنجه

رتبه از 131

امتیاز

1. مؤسسه‌ها

120

46.6

1-1. فضای سیاسی

106

44.3

1-1-1. پایستگی سیاسی و عملیاتی

123

51.8

1-1-2. اثربخشی دولت

94

40.5

1-2. فضای قانون‌گذاری

117

44.1

1-2-1. کیفیت قانون‌گذاری

129

7.6

1-2-2. قوانین و حقوق

108

28.6

1-2-3. هزینه برکناری افزونگی

97

23.1

1-3. قضای کسب‌وکار

125

51.4

1-3-1. آسانی راه‌اندازی کسب‌وکار

128

67.8

1-3-2. آسانی حل ورشکستگی

111

35.1

2. سرمایة انسانی و پژوهش

46

36.6

2-1. آموزش

83

39.3

2-1-1. هزینه‌کرد آموزش

74

4.0

2-1-2. بودجه دولت برای هر دانش‌آموز متوسطه

65

17.5

2-1-3. سال‌های پیش‌بینی شده برای آموزش در مدرسه

55

14.8

2-1-4. ارزیابی خواندن، ریاضیات، و علوم

-

-

2-1-5. نسبت دانش‌آموز - معلم، متوسطه

94

19.0

2-2. آموزش دانشگاهی

7

55.9

2-2-1. نام‌نویسی برای آموزش دانشگاهی

31

68.1

2-2-2. دانش‌آموختگان در زمینة علوم و مهندسی

3

42.1

2-2-3. تبادل دانشجو در سطح آموزش دانشگاهی به داخل کشور

96

0.5

2-3. تحقیق و توسعه

48

14.5

2-3-1. پژوهشگران

44

1474.9

2-3-2. هزینه ناخالص در تحقیق و توسعه (گِرد)

44

0.8

2-3-3. شرکت‌های تحقیق و توسعه جهانی، میانگین هزینة سه شرکت برتر

42

0.0

2-3-4. میانگین امتیاز سه مؤسسة برتر در نظام رتبه‌بندی جهانی کیو. اس.

44

24.0

3. زیرساخت

69

39.7

3-1. فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی (فاوا)

80

61.1

3-1-1. دسترسی به فاوا

39

75.9

3-1-2. بهره‌برداری از فاوا

73

52.7

3-1-3. خدمات برخط دولت

88

63.2

3-1-4. مشارکت الکترونیکی برخط

103

52.8

3-2. زیرساخت‌های عمومی

31

36.5

3-2-1. خروجی برق

53

3794.6

3-2-2. عملکرد لجستیک

63

36.7

3-2-3. ساخت سرمایة ناخالص

10

40.8

3-3. پایداری زیست محیطی

92

21.3

3-3-1. سرانة تولید ناخالص داخلی در واحد مصرف انرژی

104

5.8

3-3-2. عملکرد زیست محیطی

61

48.0

3-3-3. گواهینامه‌های زیست محیطی ایزو 14001

92

0.4

4. پیچیدگی بازار

108

38.8

4-1. اعتبار

77

39.2

4-1-1. آسانی گرفتن اعتبار

94

50.0

4-1-2. اعتبار داخلی به بخش خصوصی

50

66.1

4-1-3. پرتفوی وام ناخالص مؤسسه‌های خرد

-

-

4-2. سرمایه‌گذاری

115

25.5

4-2-1. آسانی پشتیبانی از سرمایه‌گذاران اقلیت

110

40.0

4-2-2. سرمایه‌گذاری در بازار

52

24.6

4-2-3. معاملات سرمایه‌گذاری پرخطر

-

-

4-3. مقیاس تجارت، رقابت، و بازار

107

51.8

4-3-1. نرخ تعرفه، میانگین وزنی

129

15.2

4-3-2. شدت رقابت محلی

113

58.0

4-3-3. مقیاس بازار داخلی

18

1470.7

5. پیچیدگی کسب‌وکار

112

17.9

5-1. کارکنان دانشی

103

17.5

5-1-1. اشتغال در خدمات دانش ـ بنیان

77

19.8

5-1-2. شرکت‌های ارائه‌کنندة آموزش رسمی

-

-

5-1-3. گِرد هزینه‌شده در بنگاه‌های کسب‌وکاری

50

0.2

5-1-4. گِرد سرمایه‌گذاری‌شده با پشتیبانی بنگاه‌های کسب‌وکاری

-

-

5-1-5. کارکنان زن با مدارک آموزشی پیشرفته

-

-

5-2. پیوندهای نوآوری

100

16.4

5-2-1. همکاری پژوهشی دانشگاه و صنعت

117

28.7

5-2-2. وضعیت توسعة خوشه‌ای

88

42.1

5-2-3. گِرد تأمین‌شده از مؤسسه‌های خارجی

-

-

5-2-4. قراردادهای سرمایه‌گذاری مشترک/ پیمان راهبردی

122

0.0

5-2-5. پروانه‌های اختراع ثبت‌شده (دست‌کم در دو دفتر)

64

0.1

5-3. جذب دانش

99

19.8

5-3-1. پرداخت‌های مالکیت فکری

94

0.2

5-3-2. واردات با فناوری پیشرفته

92

6.2

5-3-3. واردات خدمات فاوا

101

0.5

5-3-4. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، ورود خالص

119

0.8

5-3-5. پژوهشگران بااستعداد در بنگاه‌های کسب‌وکاری

56

19.2

6. خروجی دانش و فناوری

59

23.0

6-1. پدیدآوری دانش

25

39.3

6-1-1. اظهارنامه‌های ثبت اختراع

14

7.5

6-1-2. اظهارنامه‌های جهانی پی. سی. پی.

53

0.2

6-1-3. اظهارنامه‌های مدل کاربردی

-

-

6-1-4. انتشارات علمی و فنی

21

23.5

6-1-5. شاخص «اچ» انتشارات استنادپذیر

40

19.7

6-2. تأثیر دانش

86

18.3

6-2-1. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی در هر فرد شاغل

115

-3.0

6-2-2. تراکم کسب‌وکارهای تازه

101

0.4

6-2-3. کل هزینه‌کرد نرم‌افزارهای رایانه‌ای

58

0.0

6-2-4. گواهینامه‌های کیفیت ایزو 9001

96

1.3

6-2-5. خروجی‌های فناوری پیشرفته و نیمه‌پیشرفته

26

38.5

6-3. دانش‌گستری

117

11.4

6-3-1. رسیدهای مالکیت فکری

86

0.0

6-3-2. صادرات فناوری‌های پیشرفته

90

0.3

6-3-3. صادرات خدمات فاوا

92

0.6

6-3-4. سرمایه گذاری مستقیم خارجی ، خروجی خالص

60

0.8

7. آثار خلاقانه

48

28.7

7-1. دارایی‌های ناپیدا

13

49.1

7-1-1. اظهارنامه‌های ثبت علائم تجاری

1

222.0

7-1-2. طرح‌های صنعتی

78

1.9

7-1-3. پدیدآوری مدل‌های کسب‌وکار و فاوا

14

9.2

7-1-4. پدیدآوری مدل‌های سازمانی و فاوا

92

47.4

7-2. کالاها و خدمات خلاقانه

114

2.5

7-2-1. صادرات خدمات فرهنگی و خلاقانه

74

0.1

7-2-2. ساخت فیلم‌های بلند ملی

74

1.7

7-2-3. بازار سرگرمی و رسانه

53

2.1

7-2-4. آثار چاپی، انتشارات، و دیگر رسانه‌ها

96

0.3

7-2-5. صادرات کالاهای خلاقانه

119

0.0

7-3. خلاقیت برخط

71

14.1

7-3-1. دامنه‌های برتر عمومی (gTLDs)

80

1.8

7-3-2. دامنه‌های برتر با کد کشور (ccTLDs)

46

6.1

7-3-3. ویرایش مدخل‌های ویکی‌پدیا در سال

59

50.8

7-3-4. ساخت اپلیکیشن‌های موبال

72

0.5

 

در ویرایش 2020 میلادی «شاخص جهانی نوآوری»، ایران رتبۀ هفتم را در میان کشورهای منطقه دارد. در جدول سه، امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در این گزارش آمده است. در این جدول، پیشرفت (£)، پایستگی (=)، یا پسرفت (¤) رتبة جهانی کشورهای منطقه نیز در برابر ویرایش پیشین «شاخص جهانی نوآوری» نشان داده شده‌اند. در این میان، اردن با پنج پله پیشرفت و کویت با 18 پله پسرفت چشم‌گیرترین تغییر رتبه را در برابر سال 2019 میلادی داشته‌اند.

 

جدول 3. امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در «شاخص جهانی نوآوری» سال 2020 میلادی

کشورها

امتیاز

رتبه

در منطقه

رتبه

در جهان

تغییر رتبة جهانی

رژیم اشغالگر قدس

53.55

1

13

3 ¤

امارات متحده عربی

41.79

2

34

2 £

ترکیه

34.9

3

51

2 ¤

ارمنستان

32.64

4

61

3 £

گرجستان

31.78

5

63

15 ¤

عربستان سعودی

30.94

6

66

2 £

ایران

30.89

7

67

6 ¤

قطر

30.81

8

70

5 ¤

قزاقستان

28.56

9

77

2 £

کویت

28.4

10

78

18 ¤

بحرین

28.37

11

79

1 ¤

اردن

27.79

12

81

5 £

آذربایجان

27.23

13

82

2 £

عمان

26.5

14

84

4 ¤

لبنان

26.02

15

87

1 £

ازبکستان

24.54

16

93

-

قرقیزستان

24.51

17

94

4 ¤

مصر

24.23

18

96

4 ¤

پاکستان

22.31

19

107

2 ¤

تاجیکستان

22.23

20

109

9 ¤

یمن

13.56

21

131

2 ¤

فلسطین

-

-

-

-

عراق

-

-

-

-

سوریه

-

-

-

-

افغانستان

-

-

-

-

ترکمنستان

-

-

-

-

 

 

گفتنی است که در ویرایش 2020 شاخص جهانی نوآوری، «سویس» با امتیاز 66/08 جایگاه نخست « را دارد و «سوئد»، «آمریکا»، «انگلستان»، و «هلند» درجایگاه‌های دوم تا پنجم هستند.


شاخص‌های مرتبط


شاخص سرمایۀ انسانی
در هزارة سوم، استعداد نقش مهم‌تری را در برابر سرمایه برای پیوند میان نوآوری، رقابت‌پذیری، و توسعه ایفا می‌کند. «شاخص سرمایۀ انسانی» برای کمی کردن چگونگی توسعۀ سرمایۀ انسانی در کشورها و پیگیری روند پیشرفت آن درست شده است. این شاخص آمیزه‌ای از سنجه‌های کمی است که شرایط محیطی یک کودک متولد امروز را ارزیابی و بهره‌وری نسل بعد نیروی کار آینده را پیش‌بینی می‌کند.

شاخص آسانی انجام کسب و کار
به بررسی فضای حاکم بر کسب و کار کشورهای گوناگون می‌پردازد و امکان اندازه‌گیری کمی آن و مقایسۀ کشورها را با یکدیگر فراهم می‌کند. این شاخص از ابزارهای سنجش زیرساخت‌های مناسب جهت پیشبرد علم و فناوری به شمار می‌آید. رتبۀ بالاتر کشورها در شاخص به معنای راه‌اندازی و ادارۀ آسان‌تر کسب و کار است.

100 خوشة برتر علم و فناوری
«رتبه‌بندی خوشه‌های برتر علم و فناوری» بر این پایه است که واحد سنجش عملکرد نوآوری باید پا را از دامنة کشورها فراتر گذارد و قلمروهای جغرافیایی را زیر زره‌بین بگذارد. سال‌های سال است که «شاخص جهانی نوآوری» بستری برای آگاهی از پراکندگی جغرافیایی نوآوری فراهم ساخته، ولی در چارچوبِ قلمرو کشورهاست. «رتبه‌بندی خوشه‌های برتر علم و فناوری» به شناسایی خوشه‌های توانمند در کارهای علم و فناوری پرداخته و 100 خوشۀ نخست را رتبه‌بندی کرده است. رویکرد شناسایی خوشه‌های توانمند در علم و فناوری بر پایۀ طراحی «پایین به بالا» شکل گرفته است. به گفتۀ دیگر، در شناسایی خوشه‌ها به مرزهای سیاسی و مسائل مدیریتی نگاه نشده و به جای آن به قلمروهای جغرافیایی نگریسته شده است که بیشترین شمار مخترعان و پدیدآوران علمی را داشته‌اند. اگرچه خوشه‌بندی قلمروهای جغرافیایی بر پایۀ توده‌های بزرگ شهری شکل گرفته است، ولی خوشه‌های علم و فناوری، گاهی می‌توانند دربردارندۀ چندین منطقۀ شهری، چندین استان، یا چندین کشور هم باشند.



دیدگاه شما








برای شرکت در نظرسنجی درباره این سامانه کلیک کنید.
کاربر گرامی، روی‌هم‌رفته از سامانه جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان (نما) چه اندازه رضایت دارید؟