بر پایة گزارش «شاخص جهانی نوآوری» در سال 2020 میلادی که با همکاری مؤسسۀ «وایپو»، دانشگاه «کرنل»، و مؤسسۀ «اینسید» منتشر شده است، ایران در جایگاه 67 جهان است. در این گزارش 131 کشور ارزیابی و در سیاهة پایانی رتبهبندی شدهاند. بر پایۀ این گزارش، امتیاز کل ایران در این شاخص 30/89 است. این در حالی است که رتبة ایران در زیرشاخصهای ورودی 90 و در زیرشاخصهای خروجی 50 است. «شاخص جهانی نوآوری» آمیزهای است از 80 سنجه است که برای پایش و مقایسۀ نوآوری در کشورها بکار میرود. این 80 سنجه در 21 شاخص و هفت بُعد دستهبندی شدهاند. در جدول یک، امتیاز و رتبۀ ایران در هفت بُعد و 21 شاخص کلیدی «شاخص جهانی نوآوری» گزارش شدهاند.
جدول 1. رتبۀ ایران در ابعاد و شاخصهای گوناگون «شاخص جهانی نوآوری» سال 2020 میلادی
|
بُعد |
رتبۀ جهانی |
امتیاز |
شاخص |
رتبة جهانی |
امتیاز |
|
مؤسسهها |
120 |
46.6 |
فضای سیاسی |
106 |
44.3 |
|
فضای قانونگذاری |
117 |
44.1 |
|||
|
قضای کسبوکار |
125 |
51.4 |
|||
|
سرمایة انسانی و پژوهش |
46 |
36.6 |
آموزش |
83 |
39.3 |
|
آموزش دانشگاهی |
7 |
55.9 |
|||
|
تحقیق و توسعه |
48 |
14.5 |
|||
|
زیرساخت |
69 |
39.7 |
فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی (فاوا) |
80 |
61.1 |
|
زیرساختهای عمومی |
31 |
36.5 |
|||
|
پایداری زیست محیطی |
92 |
21.3 |
|||
|
پیچیدگی بازار |
108 |
38.8 |
اعتبار |
77 |
39.2 |
|
سرمایهگذاری |
115 |
25.5 |
|||
|
مقیاس تجارت، رقابت، و بازار |
107 |
51.8 |
|||
|
پیچیدگی کسبوکار |
112 |
17.9 |
کارکنان دانشی |
103 |
17.5 |
|
پیوندهای نوآوری |
100 |
16.4 |
|||
|
جذب دانش |
99 |
19.8 |
|||
|
خروجی دانش و فناوری |
59 |
23.0 |
پدیدآوری دانش |
25 |
39.3 |
|
تأثیر دانش |
86 |
18.3 |
|||
|
دانشگستری |
117 |
11.4 |
|||
|
آثار خلاقانه |
48 |
28.7 |
داراییهای ناپیدا |
13 |
49.1 |
|
کالاها و خدمات خلاقانه |
114 |
2.5 |
|||
|
خلاقیت برخط |
71 |
14.1 |
افزون بر گزارش امتیاز و رتبة کشورها در بُعدهای گوناگون، «شاخص جهانی نوآوری» دربردارندة امتیاز و رتبة کشورها در سنجههای ریزتر نیز هست. همانگونه که گفته شد، این شاخص روی هم 80 سنجة گوناگون را برای ارزیابی کشورها در هم میآمیزد. در جدول دو، امتیاز و رتبۀ ایران در سنجههای ارزیابی «شاخص جهانی نوآوری» آمدهاند.
جدول 2. امتیاز و رتبۀ ایران در سنجههای ارزیابی «شاخص جهانی نوآوری» سال 2020 میلادی
|
بُعد و سنجه |
رتبه از 131 |
امتیاز |
|---|---|---|
|
1. مؤسسهها |
120 |
46.6 |
|
1-1. فضای سیاسی |
106 |
44.3 |
|
1-1-1. پایستگی سیاسی و عملیاتی |
123 |
51.8 |
|
1-1-2. اثربخشی دولت |
94 |
40.5 |
|
1-2. فضای قانونگذاری |
117 |
44.1 |
|
1-2-1. کیفیت قانونگذاری |
129 |
7.6 |
|
1-2-2. قوانین و حقوق |
108 |
28.6 |
|
1-2-3. هزینه برکناری افزونگی |
97 |
23.1 |
|
1-3. قضای کسبوکار |
125 |
51.4 |
|
1-3-1. آسانی راهاندازی کسبوکار |
128 |
67.8 |
|
1-3-2. آسانی حل ورشکستگی |
111 |
35.1 |
|
2. سرمایة انسانی و پژوهش |
46 |
36.6 |
|
2-1. آموزش |
83 |
39.3 |
|
2-1-1. هزینهکرد آموزش |
74 |
4.0 |
|
2-1-2. بودجه دولت برای هر دانشآموز متوسطه |
65 |
17.5 |
|
2-1-3. سالهای پیشبینی شده برای آموزش در مدرسه |
55 |
14.8 |
|
2-1-4. ارزیابی خواندن، ریاضیات، و علوم |
- |
- |
|
2-1-5. نسبت دانشآموز - معلم، متوسطه |
94 |
19.0 |
|
2-2. آموزش دانشگاهی |
7 |
55.9 |
|
2-2-1. نامنویسی برای آموزش دانشگاهی |
31 |
68.1 |
|
2-2-2. دانشآموختگان در زمینة علوم و مهندسی |
3 |
42.1 |
|
2-2-3. تبادل دانشجو در سطح آموزش دانشگاهی به داخل کشور |
96 |
0.5 |
|
2-3. تحقیق و توسعه |
48 |
14.5 |
|
2-3-1. پژوهشگران |
44 |
1474.9 |
|
2-3-2. هزینه ناخالص در تحقیق و توسعه (گِرد) |
44 |
0.8 |
|
2-3-3. شرکتهای تحقیق و توسعه جهانی، میانگین هزینة سه شرکت برتر |
42 |
0.0 |
|
2-3-4. میانگین امتیاز سه مؤسسة برتر در نظام رتبهبندی جهانی کیو. اس. |
44 |
24.0 |
|
3. زیرساخت |
69 |
39.7 |
|
3-1. فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی (فاوا) |
80 |
61.1 |
|
3-1-1. دسترسی به فاوا |
39 |
75.9 |
|
3-1-2. بهرهبرداری از فاوا |
73 |
52.7 |
|
3-1-3. خدمات برخط دولت |
88 |
63.2 |
|
3-1-4. مشارکت الکترونیکی برخط |
103 |
52.8 |
|
3-2. زیرساختهای عمومی |
31 |
36.5 |
|
3-2-1. خروجی برق |
53 |
3794.6 |
|
3-2-2. عملکرد لجستیک |
63 |
36.7 |
|
3-2-3. ساخت سرمایة ناخالص |
10 |
40.8 |
|
3-3. پایداری زیست محیطی |
92 |
21.3 |
|
3-3-1. سرانة تولید ناخالص داخلی در واحد مصرف انرژی |
104 |
5.8 |
|
3-3-2. عملکرد زیست محیطی |
61 |
48.0 |
|
3-3-3. گواهینامههای زیست محیطی ایزو 14001 |
92 |
0.4 |
|
4. پیچیدگی بازار |
108 |
38.8 |
|
4-1. اعتبار |
77 |
39.2 |
|
4-1-1. آسانی گرفتن اعتبار |
94 |
50.0 |
|
4-1-2. اعتبار داخلی به بخش خصوصی |
50 |
66.1 |
|
4-1-3. پرتفوی وام ناخالص مؤسسههای خرد |
- |
- |
|
4-2. سرمایهگذاری |
115 |
25.5 |
|
4-2-1. آسانی پشتیبانی از سرمایهگذاران اقلیت |
110 |
40.0 |
|
4-2-2. سرمایهگذاری در بازار |
52 |
24.6 |
|
4-2-3. معاملات سرمایهگذاری پرخطر |
- |
- |
|
4-3. مقیاس تجارت، رقابت، و بازار |
107 |
51.8 |
|
4-3-1. نرخ تعرفه، میانگین وزنی |
129 |
15.2 |
|
4-3-2. شدت رقابت محلی |
113 |
58.0 |
|
4-3-3. مقیاس بازار داخلی |
18 |
1470.7 |
|
5. پیچیدگی کسبوکار |
112 |
17.9 |
|
5-1. کارکنان دانشی |
103 |
17.5 |
|
5-1-1. اشتغال در خدمات دانش ـ بنیان |
77 |
19.8 |
|
5-1-2. شرکتهای ارائهکنندة آموزش رسمی |
- |
- |
|
5-1-3. گِرد هزینهشده در بنگاههای کسبوکاری |
50 |
0.2 |
|
5-1-4. گِرد سرمایهگذاریشده با پشتیبانی بنگاههای کسبوکاری |
- |
- |
|
5-1-5. کارکنان زن با مدارک آموزشی پیشرفته |
- |
- |
|
5-2. پیوندهای نوآوری |
100 |
16.4 |
|
5-2-1. همکاری پژوهشی دانشگاه و صنعت |
117 |
28.7 |
|
5-2-2. وضعیت توسعة خوشهای |
88 |
42.1 |
|
5-2-3. گِرد تأمینشده از مؤسسههای خارجی |
- |
- |
|
5-2-4. قراردادهای سرمایهگذاری مشترک/ پیمان راهبردی |
122 |
0.0 |
|
5-2-5. پروانههای اختراع ثبتشده (دستکم در دو دفتر) |
64 |
0.1 |
|
5-3. جذب دانش |
99 |
19.8 |
|
5-3-1. پرداختهای مالکیت فکری |
94 |
0.2 |
|
5-3-2. واردات با فناوری پیشرفته |
92 |
6.2 |
|
5-3-3. واردات خدمات فاوا |
101 |
0.5 |
|
5-3-4. سرمایهگذاری مستقیم خارجی، ورود خالص |
119 |
0.8 |
|
5-3-5. پژوهشگران بااستعداد در بنگاههای کسبوکاری |
56 |
19.2 |
|
6. خروجی دانش و فناوری |
59 |
23.0 |
|
6-1. پدیدآوری دانش |
25 |
39.3 |
|
6-1-1. اظهارنامههای ثبت اختراع |
14 |
7.5 |
|
6-1-2. اظهارنامههای جهانی پی. سی. پی. |
53 |
0.2 |
|
6-1-3. اظهارنامههای مدل کاربردی |
- |
- |
|
6-1-4. انتشارات علمی و فنی |
21 |
23.5 |
|
6-1-5. شاخص «اچ» انتشارات استنادپذیر |
40 |
19.7 |
|
6-2. تأثیر دانش |
86 |
18.3 |
|
6-2-1. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی در هر فرد شاغل |
115 |
-3.0 |
|
6-2-2. تراکم کسبوکارهای تازه |
101 |
0.4 |
|
6-2-3. کل هزینهکرد نرمافزارهای رایانهای |
58 |
0.0 |
|
6-2-4. گواهینامههای کیفیت ایزو 9001 |
96 |
1.3 |
|
6-2-5. خروجیهای فناوری پیشرفته و نیمهپیشرفته |
26 |
38.5 |
|
6-3. دانشگستری |
117 |
11.4 |
|
6-3-1. رسیدهای مالکیت فکری |
86 |
0.0 |
|
6-3-2. صادرات فناوریهای پیشرفته |
90 |
0.3 |
|
6-3-3. صادرات خدمات فاوا |
92 |
0.6 |
|
6-3-4. سرمایه گذاری مستقیم خارجی ، خروجی خالص |
60 |
0.8 |
|
7. آثار خلاقانه |
48 |
28.7 |
|
7-1. داراییهای ناپیدا |
13 |
49.1 |
|
7-1-1. اظهارنامههای ثبت علائم تجاری |
1 |
222.0 |
|
7-1-2. طرحهای صنعتی |
78 |
1.9 |
|
7-1-3. پدیدآوری مدلهای کسبوکار و فاوا |
14 |
9.2 |
|
7-1-4. پدیدآوری مدلهای سازمانی و فاوا |
92 |
47.4 |
|
7-2. کالاها و خدمات خلاقانه |
114 |
2.5 |
|
7-2-1. صادرات خدمات فرهنگی و خلاقانه |
74 |
0.1 |
|
7-2-2. ساخت فیلمهای بلند ملی |
74 |
1.7 |
|
7-2-3. بازار سرگرمی و رسانه |
53 |
2.1 |
|
7-2-4. آثار چاپی، انتشارات، و دیگر رسانهها |
96 |
0.3 |
|
7-2-5. صادرات کالاهای خلاقانه |
119 |
0.0 |
|
7-3. خلاقیت برخط |
71 |
14.1 |
|
7-3-1. دامنههای برتر عمومی (gTLDs) |
80 |
1.8 |
|
7-3-2. دامنههای برتر با کد کشور (ccTLDs) |
46 |
6.1 |
|
7-3-3. ویرایش مدخلهای ویکیپدیا در سال |
59 |
50.8 |
|
7-3-4. ساخت اپلیکیشنهای موبال |
72 |
0.5 |
در ویرایش 2020 میلادی «شاخص جهانی نوآوری»، ایران رتبۀ هفتم را در میان کشورهای منطقه دارد. در جدول سه، امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در این گزارش آمده است. در این جدول، پیشرفت (£)، پایستگی (=)، یا پسرفت (¤) رتبة جهانی کشورهای منطقه نیز در برابر ویرایش پیشین «شاخص جهانی نوآوری» نشان داده شدهاند. در این میان، اردن با پنج پله پیشرفت و کویت با 18 پله پسرفت چشمگیرترین تغییر رتبه را در برابر سال 2019 میلادی داشتهاند.
جدول 3. امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در «شاخص جهانی نوآوری» سال 2020 میلادی
|
کشورها |
امتیاز |
رتبه در منطقه |
رتبه در جهان |
تغییر رتبة جهانی |
|---|---|---|---|---|
|
رژیم اشغالگر قدس |
53.55 |
1 |
13 |
3 ¤ |
|
امارات متحده عربی |
41.79 |
2 |
34 |
2 £ |
|
ترکیه |
34.9 |
3 |
51 |
2 ¤ |
|
ارمنستان |
32.64 |
4 |
61 |
3 £ |
|
گرجستان |
31.78 |
5 |
63 |
15 ¤ |
|
عربستان سعودی |
30.94 |
6 |
66 |
2 £ |
|
ایران |
30.89 |
7 |
67 |
6 ¤ |
|
قطر |
30.81 |
8 |
70 |
5 ¤ |
|
قزاقستان |
28.56 |
9 |
77 |
2 £ |
|
کویت |
28.4 |
10 |
78 |
18 ¤ |
|
بحرین |
28.37 |
11 |
79 |
1 ¤ |
|
اردن |
27.79 |
12 |
81 |
5 £ |
|
آذربایجان |
27.23 |
13 |
82 |
2 £ |
|
عمان |
26.5 |
14 |
84 |
4 ¤ |
|
لبنان |
26.02 |
15 |
87 |
1 £ |
|
ازبکستان |
24.54 |
16 |
93 |
- |
|
قرقیزستان |
24.51 |
17 |
94 |
4 ¤ |
|
مصر |
24.23 |
18 |
96 |
4 ¤ |
|
پاکستان |
22.31 |
19 |
107 |
2 ¤ |
|
تاجیکستان |
22.23 |
20 |
109 |
9 ¤ |
|
یمن |
13.56 |
21 |
131 |
2 ¤ |
|
فلسطین |
- |
- |
- |
- |
|
عراق |
- |
- |
- |
- |
|
سوریه |
- |
- |
- |
- |
|
افغانستان |
- |
- |
- |
- |
|
ترکمنستان |
- |
- |
- |
- |
گفتنی است که در ویرایش 2020 شاخص جهانی نوآوری، «سویس» با امتیاز 66/08 جایگاه نخست « را دارد و «سوئد»، «آمریکا»، «انگلستان»، و «هلند» درجایگاههای دوم تا پنجم هستند.