یال

شاخص‌ها


جایگاه ایران در رتبه‌بندی‌های علم، فناوری، و نوآوری »  گزارش رقابت‌پذيري جهاني

گزارش رقابت‌پذيري جهاني (2019)


نگارش   1398/11/13

بر پایۀ گزارش «مجمع جهانی اقتصاد»، ایران جایگاه 99 جهان را در «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» در سال 2019 میلادی در میان 141 کشور با امتیاز 53 دارد. در ویرایش پیشین این گزارش، ایران در جایگاه 89 جهان در میان 140 کشور بود. هدف این گزارش یاری رساندن به سیاست‌گذاران، رهبران کسب‌وکار، و دیگر بهره‌داران در زمینۀ طراحی راهبردهای اقتصادی در دورۀ «انقلاب چهارم صنعتی» یا همان «صنعت 4» است.

در سال 2019 میلادی این شاخص با تغییرهای چشم‌گیری در روش‌شناسی خود همراه بوده است تا بتواند در پیوند با فضای «صنعت 4» باشد. «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» آمیزه‌ای از 103 سنجۀ کلیدی است که در 12 بُعد (نهادها، زیرساخت، پذیرش فناوری، پایداری اقتصاد کلان، سلامت، مهارت‌ها، بازار کالا، بازار کار، نظام مالی، حجم بازار، پویایی کسب‌وکار، و توان نوآوری) و چهار گروه (فضای برانگیزنده، سرمایۀ انسانی، بازار، و زیست‌بوم نوآوری) سازماندهی شده‌اند. در جدول یک و داده‌نمای زیر، امتیاز و رتبۀ ایران در 12 سنجۀ این گزارش آمده است.

 

جدول 1. امتیاز و رتبۀ ایران در گروه‌ها و ابعاد ارزیابی «گزارش رقابت‌پذیری جهانی»

گروه

امتیاز

رتبۀ جهانی

بُعد

امتیاز

رتبۀ جهانی

فضای برانگیزنده

52/6

107

نهادها

42/5

120

زیرساخت‌ها

64/8

80

پذیرش فناوری

50/8

84

پایداری اقتصاد کلان

52/2

134

سرمایۀ انسانی

69/1

81

سلامت

80/4

72

مهارت‌ها

57/9

92

بازار

51/2

106

بازار کالا

41/6

133

بازار کار

41/3

140

نظام مالی

47/5

123

حجم بازار

74/1

21

زیست‌بوم نوآوری

41/2

110

پویایی کسب‌وکار

44/3

132

توان نوآوری

38

71

 

افزون بر گزارش امتیاز و رتبة کشورها در بُعدهای گوناگون، «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» دربردارندة امتیاز و رتبة کشورها در سنجه‌های ریزتر نیز هست. همان‌گونه که گفته شد، این گزارش روی هم 103 سنجة گوناگون را برای ارزیابی کشورها در هم می‌آمیزد. در جدول دو، امتیاز و رتبۀ ایران در سنجه‌های ارزیابی «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» آمده‌اند. بر این پایه، بهترین رتبة ایران در سنجة «سرآمدی مؤسسه‌های پژوهشی» (15 از 141) به دست آمده است. مراد از «ارزش» در جدول دو، پاسخی است که مشارکت‌کنندگان در «پیمایش دیدگاه مدیران کسب‌وکارها» داده‌اند. برای نمونه، دامنة «از یک تا هفت» که در آن، هفت بیشترین اندازه در یک سنجه است. «ارزش» می‌تواند اندازه‌ای هم باشد که در آمارها گزارش شده است. مراد از «امتیاز» نیز عددی میان صفر تا 100 است که برای نرمال‌سازی ارزش‌ها به کار می‌رود.

 

جدول 2. امتیاز و رتبۀ ایران در سنجه‌های ارزیابی «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» سال 2019 میلادی

بُعد و سنجه

ارزش

امتیاز

رتبه از 141

بُعد نخست: نهادها (امتیاز: از صفر تا 100)

 42.5

120

امنیت (امتیاز: از صفر تا 100)

72.8

82

1–1. جرم سازمان‌یافته (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.9

 49.1

107

1–2. میزان آدم‌کشی در هر صد هزار نفر

2.5

93.2

75

1–3. رخداد تروریسم (ارزش: از صفر [بسیار زیاد] تا 100 [بدون رخداد]

97.6

97.6

107

1–4. اعتمادپذیری خدمات پلیس (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

4.1

51.3

84

سرمایۀ اجتماعی (امتیاز: از صفر تا 100)

52.8

56

1–5. سرمایۀ اجتماعی (امتیاز: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

52.8

52.8

51

چِک‌ها و اعتبارها  (امتیاز: از صفر تا 100)

24.7

138

1–6. شفاف بودن بودجه  (امتیاز: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

5.8

بدون رتبه

1–7. استقلال قضایی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.1

34.7

97

1–8. کارآیی چارچوب قانونی در مقررات چالشی  (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.4

22.8

130

1–9. آزادی مطبوعات (امتیاز: از صفر تا 100 [بدترین])

64.4

35.6

136

عملکرد بخش دولتی (امتیاز: از صفر تا 100)

34.8

124

1–10. وزن مقررات دولتی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.4

24

133

1–11. کارایی چارچوب قانونی در حل اختلاف‌ها (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.7

27.8

122

1–12. مشارکت الکترونیک (ارزش: از صفر تا یک [بیشترین اندازه])

0.53

52.8

102

شفاف بودن (امتیاز: از صفر تا 100)

28

116

1–13. رخداد فساد  (امتیاز: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

28

28

116

حقوق مالکیت (امتیاز: از صفر تا 100)

40.4

115

1–14. حقوق مالکیت (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.5

42.2

123

1–15. حمایت از مالکیت معنوی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.7

28.9

136

1–16. کیفیت مدیریت اراضی (ارزش: از صفر تا 30 [بیشترین اندازه])

15

50.0

74

راهبری بنگاه (امتیاز: از صفر تا 100)

37

137

1–17. استواری استانداردهای حسابرسی و حسابداری (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.6

43.9

125

1–18. مقررات تعارض منافع (ارزش: از صفر تا 10 [بیشترین اندازه])

4

40.0

121

1–19. راهبریِ سهامداران (ارزش: از صفر تا 10 [بیشترین اندازه])

2.7

27.0

137

جهت‌گیری آیندة دولت (امتیاز: از صفر تا 100)

49.7

87

1–20. سیاست تضمین ثبات دولت (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.4

23.6

134

1–21. واکنش‌پذیریِ دولت به تغییر (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.9

31.9

115

1–22. سازگاری چارچوب قانونی با مدل‌های کسب‌وکار دیجیتال (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.3

37.9

95

1–23. چشم‌انداز بلند مدت دولت (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.7

27.8

126

1–23. مقررات کارایی انرژی (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

75.7

75.7

16

1–25. مقررات انرژی تجدیدپذیر (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

59

59

47

1–26. شمار معاهده‌های پذیرفته شده در پیوند با موضوع‌های زیست‌محیطی (ارزش: از 29 معاهده)

21

72.4

79

بُعد دوم: زیرساخت (امتیاز: از صفر تا 100)

64.8

80

زیرساخت ترابری (امتیاز: از صفر تا 100)

46.8

82

2–1. پیوند جاده‌ای (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

85.4

85.4

42

2–2. کیفیت زیرساخت جاده‌ای (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.9

48.1

79

2–3. چگالی راه‌آهن (کیلومتر در هر هزار کیلومتر مساحت کشور)

5.5

13.8

67

2–4. کارایی خدمات قطار (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.7

44.6

52

2–5. پیوند فرودگاهی

80533.3

59.0

49

2–6. کارایی خدمات ترابری هوایی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.1

35.2

132

2–7. پیوند ترابری دریایی (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

42.5

42.5

41

2–8. کارایی خدمات بندری (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.7

45.6

87

زیرساخت بهره‌برداری (امتیاز: از صفر تا 100)

82.7

76

2–9. درصدی از جمعیت که به انرژی برق دسترسی دارند

99.1

99.1

78

2–10. کیفیت فراهم‌آوری انرژی برق (درصد از خروجی)

11.7

92

75

2–11. درصدی از جمعیت که در خطر آشامیدن آب آلوده هستند

14.3

87.4

68

2–12. اعتمادپذیری فراهم‌آوری آب (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

4.1

52.4

100

بُعد سوم: پذیرش فناوری (امتیاز: از صفر تا 100)

50.8

84

3–10. اشتراک تلفن همراه در هر 100 نفر

108.5

90.4

85

3–2. اشتراک پهن‌باند همراه در هر 100 نفر

68.2

80

3–3. اشتراک اینترنت پهن‌باند ثابت در هر 100 نفر

12

24

69

3–4. اشتراک اینترنت فیبر نوری در هر 100 نفر

0

125

3–5. درصد کاربران اینترنت از جمعیت بزرگسال

70

70

68

بُعد چهارم: پایداری اقتصاد کلان (امتیاز: از صفر تا 100)

52.2

134

4–1. نرخ تورم

20.4

54.4

135

4–2. پویایی بدهی (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

50

50

64

بُعد پنجم: سلامت (امتیاز: از صفر تا 100)

80.4

72

5–1. سال‌های امید به زندگی سالم

65.7

80.4

71

بُعد ششم: مهارت‌ها (امتیاز: از صفر تا 100)

57.9

92

نیروی کار کنونی (امتیاز: از صفر تا 100)

54.3

80

6–1. میانگین سال‌های آموزش در مدرسه

10

66.7

61

مهارت‌های نیروی کار کنونی (امتیاز: از صفر تا 100)

41.8

118

6–2. میزان آموزش کارکنان (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.1

34.3

134

6–3. کیفیت آموزش حرفه‌ای  (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.5

41.5

115

6–4. مهارت‌های دانش‌آموختگان  (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3

33.2

136

6–5. مهارت‌های دیجیتال میان جمعیت فعال کشور (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

4.1

51.8

76

6–6. آسانی یافتن کارکنان ماهر (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.9

48.1

103

نیروی کار آینده (امتیاز: از صفر تا 100)

61.5

93

6–7. سال‌های مورد انتظار آموزش در مدرسه

14.9

82.7

57

مهارت‌های نیروی کار آینده (امتیاز: از صفر تا 100)

40.2

115

6–8. تفکر انتقادی در آموزش (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.6

26.7

128

6–9. نسبت دانش‌آموز به معلم در آموزش ابتدایی

28.5

53.7

104

بُعد هفتم: بازار کالا (امتیاز: از صفر تا 100)

41.6

133

رقابت داخلی (امتیاز: از صفر تا 100)

43.4

119

7–1. اثر ناروای مالیات و یارانه بر رقابت (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.8

30.6

130

7–2. میزان چیرگی بر بازار (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.8

47.4

61

7–3. رقابت در خدمات (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

4.1

52.2

130

باز بودن تجارت (امتیاز: از صفر تا 100)

39.8

139

7–4. میزان دشواری‌های غیرتعرفه‌ای (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

4

49.4

119

7–5. درصد تعرفه‌های تجاری

26.95

0

141

7–6. پیچیدگی تعرفه‌ها (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

5.2

69.4

81

7–7. کارآیی ترخیص مرزی (ارزش: از یک تا پنج [بیشترین اندازه])

2.6

40.6

71

بُعد هشتم: بازار کار (امتیاز: از صفر تا 100)

41.3

140

انعطاف‌پذیری (امتیاز: از صفر تا 100)

45.2

135

8–1. هزینه‌های افزونگی نیروی کار در هفته

23.1

60.2

105

8–2. شرایط استخدام و اخراج (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.3

38.8

112

8–3. همکاری در پیوند کارگر ـ کارفرما (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.6

42.5

132

8–4. انعطاف‌پذیری تعیین دستمزد (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

4.2

53.1

127

8–5. سیاست‌های بازار کار فعال (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.5

24.7

111

8–6. حقوق کارگران (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

64

64

93

8–7. آسانیِ استخدام نیروی کار خارجی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.8

30.4

139

8–8. تحرک نیروی کار داخلی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.9

47.8

116

شایسته‌سالاری و انگیزش (امتیاز: از صفر تا 100)

37.5

139

8–9. باور به مدیریت حرفه‌ای (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.1

35.2

135

8–10. پرداخت و بهره‌وری (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.2

37.4

126

8–11. درصد زنان حقوق‌بگیر از کارکنان مرد

0.22

2.2

134

8–12. نرخ مالیات کار

25.9

75.1

112

بُعد نهم: نظام مالی (امتیاز: از صفر تا 100)

47.5

123

ژرفا (امتیاز: از صفر تا 100)

32.8

88

9–1. اعتبار داخلی به بخش خصوصی (درصد از تولید ناخالص داخلی)

62.9

66.2

53

9–2. تأمین بودجة شرکت‌های کوچک ​​و متوسط (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.9

30.8

126

9–3. دسترس‌پذیری به سرمایه‌گذار خطرپذیر (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.2

20.7

121

9–4. سرمایه‌گذاری در بازار (درصد از تولید ناخالص داخلی)

24.6

24.6

69

9–5. حجم حق بیمه به تولید ناخالص داخلی

1.3

21.5

84

پایداری (امتیاز: از صفر تا 100)

66

137

9–6. خوش‌حسابی بانک‌ها (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.8

29.9

136

9–7. نسبت وام‌های غیرعامل از همة وام‌ها

11.4

78

114

9–8. نرخ شکاف اعتبار

4.4

93.7

122

9–9. نسبت سرمایه نظارتی بانک‌ها از همة دارایی‌های خطرپذیر

5.1

62.3

141

بُعد دهم: حجم بازار (امتیاز: از صفر تا 100)

74.1

21

10–1. تولید ناخالص داخلی (سرانه به میلیارد دلار)

1432

18

10–2. واردات کالا و خدمات (درصد از تولید ناخالص داخلی)

15.9

138

بُعد یازدهم: پویایی کسب‌وکار (امتیاز: از صفر تا 100)

44.3

132

نیازمندی‌های اداری (امتیاز: از صفر تا 100)

49.6

127

11–1. هزینة راه‌اندازی کسب‌وکار (درصد از سرانة درآمد ناخالص ملی)

1.2

99.4

32

11–2. زمان لازم برای راه‌اندازی کسب‌وکار (به روز)

72.5

27.6

136

11–3. نرخ رهایی از ورشکستگی (سنت به دلار)

37.1

39.9

71

11–4. چارچوب نظارتی ورشکستگی (ارزش: از صفر تا 16 [بیشترین اندازه])

5

31.3

120

فرهنگ کارآفرینی (امتیاز: از صفر تا 100)

39.1

131

11–5. نگرش به خطر کارآفرینی (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3

33.6

138

11–6. میل به واگذاری اختیارها (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.3

37.9

134

11–7. رشد شرکت‌های نوآور (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.8

47.1

90

11–8. شرکت‌های پذیرای ایده‌های نوآورانه (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.3

37.9

113

بُعد دوازدهم: توان نوآوری (امتیاز: از صفر تا 100)

38

71

برهم‌کنش‌پذیری و گوناگونی (امتیاز: از صفر تا 100)

30.4

126

12–1. گوناگونی نیروی کار (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.7

45.4

127

12–2. شرایط توسعة خوشه‌ای (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.5

42.1

92

12–3. نسبت اختراع‌های مشترک جهانی به هر میلیون نفر

0.07

2.2

90

12–4. همکاری چندسهامداری (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

2.9

32

134

تحقیق و توسعه (امتیاز: از صفر تا 100)

35.9

47

12–5. انتشارات علمی

261

82.5

42

12–6. نسبت اظهارنامه‌های ثبت اختراع در هر میلیون نفر

0.11

1.9

99

12–7 هزینه‌های تحقیق و توسعه (درصد از تولید ناخالص داخلی)

0.3

8.4

86

12–8. سرآمدی مؤسسه‌های پژوهشی (ارزش: از صفر تا 100 [بیشترین اندازه])

0.2

50.9

15

تجاری‌سازی (امتیاز: از صفر تا 100)

57.3

62

12–9. پیچیدگی خریداران (ارزش: از یک تا هفت [بیشترین اندازه])

3.4

40.8

83

12–10. نسبت اظهارنامه‌های ثبت علائم تجاری در هر میلیون نفر

948.85

73.8

53

 

 

داده‌های جدول بالا نشان می‌دهند که جایگاه ایران از دیدگاه «سرآمدی مؤسسه‌های پژوهشی» (رتبة 15 جهان بر پایة شمار مؤسسه‌های کشور در سیاهة «رتبه‌بندی مؤسسه‌های سکیمگو») و «انتشارات علمی» (رتبة 42 جهان بر پایة شمار انتشارات و استناد به آنها در پایگاه «اسکوپوس»: میانگین 2016 تا 2018 میلادی) خوب است. ولی جایگاه ایران در سنجه‌هایی همانند «آسانی یافتن کارکنان ماهر» (رتبة 103 جهان)، «کیفیت آموزش حرفه‌ای» (رتبة 115 جهان)، «تفکر انتقادی در آموزش» (رتبة 128 جهان)، و «مهارت‌های دانش‌آموختگان» (رتبة 136 جهان) بر پایة دیدگاه مشارکت‌کنندگان در «پیمایش دیدگاه مدیران کسب‌وکارها» بسیار پایین‌تر است.

در ویرایش 2019 میلادی «گزارش رقابت‌پذیری جهانی»، ایران رتبۀ 17 را در میان کشورهای منطقه دارد. در جدول سه، امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در این گزارش آمده است.

 

جدول 3. امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» سال 2019 میلادی

کشورها

امتیاز

رتبه

در منطقه

رتبه

در جهان

رژیم اشغالگر قدس

7/ 76

1

20

امارات متحدة عربی

75

2

25

قطر

9/ 72

3

29

عربستان سعودی

70

4

36

بحرین

4/ 65

5

45

کویت

1/ 65

6

46

عمان

6/ 63

7

53

قزاقستان

9/ 62

8

55

آذربایجان

7/ 62

9

58

ترکیه

1/ 62

10

61

ارمنستان

3/ 61

11

69

اردن

9/ 60

12

70

گرجستان

60/ 60

13

74

لبنان

3/ 56

14

88

مصر

5/ 54

15

93

قرقیزستان

54

16

96

ایران

53

17

99

تاجیکستان

4/ 52

18

104

پاکستان

4/ 51

19

110

یمن

5/ 35

20

140

عراق

ـ

ـ

ـ

فلسطین

ـ

ـ

ـ

ازبکستان

ـ

ـ

ـ

سوریه

ـ

ـ

ـ

افغانستان

ـ

ـ

ـ

ترکمنستان

ـ

ـ

ـ

 

 

گفتنی است که سنگاپور با امتیاز 8/ 84 جایگاه نخست «گزارش رقابت‌پذیری جهانی» را در سال 2019 دارد و آمریکا، هنگ‌کنگ، هلند، و سوئیس درجایگاه‌های دوم تا پنجم هستند.


شاخص‌های مرتبط


شاخص جهانی خلاقیت
«شاخص جهانی خلاقیت» سنجه‌ای گسترده برای رشد و پیشرفت اقتصادی و رفاه پایدار بر پایة سه ویژگی رونق اقتصادی ( استعداد، فناوری، و تسامح و بردباری) است. افزون بر رتبه‌بندی کلی، این نظام هر ساله رتبۀ کشورها را در هرکدام از این ویژگی‌ها منتشر می‌کند.

شاخص جهانی نوآوری
«شاخص جهانی نوآوری» برای پایش و ارزیابی فضای نوآوری و برون‌دادهای خلاق کشورها است. این شاخص 81 مؤلفه را در هفت گروه ارزیابی می‌کند. بر پایة درون‌مایة این شاخص، نوآوری پیشران رشد اقتصادی و رفاه است.

شاخص اقتصاد دانش‌بنیان
اقتصاد دانش بنیان اقتصادي است که بر پایۀ تولید، توزیع، و کاربرد دانش شکل می‌گیرد و در آن به سرمایه‌گذاري در دانش و صنایع دانش‌پایه توجه ویژه‌ای می‌شود. «شاخص اقتصاد دانش‌بنیان» به کشورها کمک می‌کند تا چالش‌ها و فرصت‌ها را در راه اقتصاد دانش‌بنیان شناسایی کنند. این شاخص ابزاری برای مقایسۀ کشورها در زمینۀ پیشرفت اقتصادی مبتنی بر دانش نیز به شمار می‌آید.



دیدگاه شما








برای شرکت در نظرسنجی درباره این سامانه کلیک کنید.
کاربر گرامی، روی‌هم‌رفته از سامانه جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان (نما) چه اندازه رضایت دارید؟